Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie

Do zadań dyrektora RZGW wynikających z ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) należy m.in. sporządzanie wykazów wód, zgodnie z art. 113 ust. 3 pkt 3,4,5,6.

1. Wykaz części wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

Wykaz identyfikuje wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności
w wodę do spożycia (czyli wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną
do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych) i stanowi zestawienie jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) wykorzystywanych do tego celu. Części te spełniają warunek art. 7 Ramowej Dyrektywy Wodnej tj. dostarczają wodę
do spożycia przez ludzi w ilości średnio powyżej 10m³ / dobę lub służą więcej
niż 50 osobom oraz przeznaczone są do takich celów w przyszłości.

Wody powierzchniowe przeznaczone do spożycia powinny spełniać wymogi dyrektywy 98/83/WE w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, przetransponowanej do prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Zdrowia
z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
(Dz. U. Nr 61, poz. 417).

W obszarze działania RZGW w Szczecinie, zaopatrzenie w wodę do spożycia opiera się
na ujęciach wód podziemnych, za wyjątkiem potrzeb mieszkańców miasta Szczecina,
które pokrywa się głównie z ujęcia wód powierzchniowych z jeziora Miedwie.
Ujęcie wód powierzchniowych z Kanału Kurowskiego stanowi rezerwowe źródło zaopatrzenia w wodę do spożycia.

W wykazie tym wskazano JCWP, w obrębie których zlokalizowane są ujęcia wód powierzchniowych.

Części wód powierzchniowych wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, oprócz spełnienia celów środowiskowych, muszą być monitorowane i mieć zapewnioną niezbędną ochronę. Należy dążyć do niedopuszczenia pogorszenia ich jakości, a tym samym zredukowania poziomu uzdatniania tych wód.

Plik 1 - Wykaz części wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

2. Wykaz wód podziemnych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

Wykaz identyfikuje wody podziemne wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę
do spożycia (czyli wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych) i stanowi zestawienie
jednolitych części wód podziemnych (JCWPd).

Części te spełniają warunek art. 7 Ramowej Dyrektywy Wodnej tj. dostarczają wodę
do spożycia przez ludzi w ilości średnio powyżej 10 m³/dobę lub służą więcej niż 50 osobom oraz przeznaczone są do takich celów w przyszłości.

Wody podziemne przeznaczone do spożycia powinny spełniać wymogi dyrektywy 98/83/WE w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, przetransponowanej do prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417).

W obszarze działania RZGW w Szczecinie, gdzie zaopatrzenie ludności w wodę
do spożycia opiera na ujęciach wód podziemnych, wszystkie wydzielone 13 JCWPd wykorzystywane są do tego celu. Wielkość poboru wody podziemnej każdej z tych części przekracza 100 m³/d.

Największy pobór wód podziemnych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia występuje w JCWPd 9 o największej powierzchni i liczbie ujęć. Zlokalizowane są tu duże aglomeracje miejskie: Koszalin i Kołobrzeg. Duży pobór wynika również ze znacznie zwiększonego zapotrzebowania w okresie letnim ze względu na turystyczny charakter obszaru (strefa przymorska). W JCWPd 7 znaczący pobór spowodowany jest poborem
dla potrzeb zaopatrzenia przede wszystkim Stargardu Szczecińskiego i Goleniowa.
W JCWPd 3, obejmującej lewobrzeżną część Szczecina oraz powiat policki, mniejsza wielkość poboru wód podziemnych do zaopatrzenia ludności wynika z wykorzystania również wód powierzchniowych z Jeziora Miedwie.

JCWPd, wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, oprócz spełnienia celów środowiskowych, muszą być monitorowane i mieć zapewnioną niezbędną ochronę w celu niedopuszczenia do pogorszenia ich jakości, dla zredukowania poziomu uzdatniania tych wód wymaganego do spełnienia jakości wody przeznaczonej
do spożycia.

Plik 2.- Wykaz części wód podziemnych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

3. Wykaz wód powierzchniowych wykorzystywanych do celów rekreacyjnych, w szczególności do kąpieli

W myśl Dyrektywy 2006/7/WE z dnia 15 lutego 2006 r. dotyczącej zarządzania jakością wody w kąpieliskach, wykaz identyfikuje wody śródlądowe, przejściowe i przybrzeżne, wykorzystywane do celów rekreacyjnych, w szczególności do kąpieli i stanowi zestawienie wydzielonych jednolitych części wód śródlądowych, przejściowych i przybrzeżnych,
w których zlokalizowane są kąpieliska.

Za podstawowe kryterium do umieszczenia części wód w przedmiotowym wykazie przyjęto obecność w niej kąpieliska zorganizowanego, którego wody są objęte regularnymi badaniami Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Kąpielisko zorganizowane jest to teren położony nad obszarem wodnym, z plażą, na stałe przystosowany do kąpieli, z wyznaczonymi i trwale oznakowanymi strefami kąpieli, wyposażony w urządzenia sanitarne oraz inne urządzenia, jak: pomosty, natryski i szatnie.

Wykaz zawiera 41 jednolitych części wód śródlądowych, w których zlokalizowanych jest
51 kąpielisk (Plik 3.) oraz 3 jednolite części wód przejściowych i 4 jednolite części wód przybrzeżnych, w których istnieje 57 kąpielisk (Plik 4.).

Na wodach śródlądowych, kąpieliska położone są głównie nad brzegami jezior. W przypadku większych zbiorników, może być ich zlokalizowanych nawet kilka nad jednym akwenem.

Zarządzanie jakością wody w kąpieliskach, w myśl Dyrektywy 2006/7/WE, zakłada kontrolę jakości wody zgodnie z precyzyjnie ustalonym harmonogramem pobierania próbek, określenie klasyfikacji oraz profilu wody w kąpielisku, a także regularną aktualizację danych charakteryzujących jakość wody w kąpielisku. Na podstawie danych z badań wykonywane
są oceny jakości wody. Powyższe oceny jakości wody w kąpielisku nie ograniczają się
do opisu cech fizycznych, geograficznych i hydrologicznych, ale także obejmują charakterystykę wód powierzchniowych w zlewni danej wody, na której jest zlokalizowane kąpielisko. Dokonywana ma być identyfikacja i ocena przyczyn zanieczyszczeń, które mogłyby mieć wpływ na wodę w kąpielisku oraz niekorzystnie wpływać na stan zdrowia kąpiących się. Samorządy lokalne jako odpowiedzialne za rozwój turystyki, dbałość o tereny rekreacyjne i obiekty użyteczności publicznej muszą dopilnować, aby tego typu obiekty spełniały określone wymagania. Będzie to skutkowało większą troską o poprawę jakości wód powierzchniowych, może się przyczynić do rozwoju turystyki, a tym samym wpłynąć
na rozwój regionów o dużej liczbie kąpielisk.

Obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16.10.2002 r. w sprawie wymagań,
jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach (Dz. U. Nr 183, poz. 1530), wprowadziło
do naszego prawodawstwa, zapisy dyrektywy 76/160/EWG z dnia 8 grudnia 1975 r. dotyczącej jakości wody w kąpieliskach. Obecnie trwają prace nad projektem zmiany ustawy Prawo wodne, który będzie transponował dyrektywę 2006/7/WE, stanowiącą aktualizację dyrektywy 76/160/EWG, do prawa polskiego.

Plik 3.- Wykaz jednolitych części wód śródlądowych wykorzystywanych do celów rekreacyjnych, w szczególności do kąpieli

Plik 4.- Wykaz części wód przybrzeżnych i przejściowych wykorzystywanych do celów rekreacyjnych, w szczególności do kąpieli

4. Wykaz wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych

Stosownie do Dyrektywy 91/676/EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego
oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych
(Dz. U. Nr 241, poz. 2093), za wody wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu
ze źródeł rolniczych uznaje się:

wody zanieczyszczone:

- śródlądowe wody powierzchniowe, a w szczególności wody, które pobiera się lub zamierza się pobierać na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia i wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi powyżej 50 mg NO₃/dm³,

- śródlądowe wody powierzchniowe, wody w estuariach oraz morskie wody wewnętrzne
i morza terytorialnego, wykazujące eutrofizację, którą skutecznie można zwalczać przez zmniejszenie dawek dostarczanego azotu.

wody zagrożone zanieczyszczeniem:

- śródlądowe wody powierzchniowe, a w szczególności wody, które pobiera się lub zamierza się pobierać na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia i wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi od 40 do 50 mg NO₃/dm³ i wykazuje tendencję wzrostową,

- śródlądowe wody powierzchniowe, wody w estuariach oraz morskie wody wewnętrzne
i morza terytorialnego, wykazujące tendencję do eutrofizacji, którą skutecznie można zwalczać przez zmniejszenie dawek dostarczanego azotu.

Wody wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych, zostały wyznaczone na podstawie przeprowadzonej analizy wyników monitoringu środowiska (monitoring wód powierzchniowych i podziemnych), przy jednoczesnym uwzględnieniu charakterystyki terenu obejmującej w szczególności rodzaj działalności rolniczej, strukturę użytków rolnych, koncentrację produkcji zwierzęcej, rodzaj gleb i klimat.

Przy wyznaczeniu wód podziemnych wrażliwych przeprowadzono analizę opartą o ocenę genezy azotanów w wodach na podstawie naturalnej wrażliwości wód na zanieczyszczenie oraz obciążeń związkami azotu pochodzenia rolniczego przy uwzględnieniu wyników monitoringu wód podziemnych.

Stopień zagrożenia wód podziemnych i wielkość ich obciążenia związkami azotowymi analizowano w granicach zlewni wód powierzchniowych III i IV rzędu wyznaczając zlewnie potencjalnie zagrożone zanieczyszczeniem związkami azotu. Dalsza analiza zmierzająca do wyznaczenia wód wrażliwych prowadzona była dla zlewni, na obszarze której stwierdzono na podstawie dostępnych analiz chemicznych wód podziemnych, wody zanieczyszczone lub zagrożone zanieczyszczeniem.

Podstawę analizy zagrożeń, jakie mogą wynikać z ewentualnych nadmiernych stężeń azotanów w wodach powierzchniowych objętych badaniami w latach 2003-2007 stanowiły wartości maksymalne stężeń azotanów z tego okresu, mierzone w poszczególnych przekrojach. Równolegle z oceną zawartości azotanów, przeprowadzono identyfikację wód posiadających cechy wód zeutrofizowanych lub wykazujących tendencję do eutrofizacji (podstawą oceny stopnia eutrofizacji były wartości średnie wskaźników eutrofizacji określone w zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie kryterium wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych). Następnie określono przyczynę występowania podwyższonych stężeń azotanów i eutrofizacji wód (źródła komunalne i rolnictwo), która ostatecznie wpłynęła na wyznaczenie wód zagrożonych zanieczyszczeniem ze źródeł rolniczych.

Za wody powierzchniowe wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych uznano wody: rzeki Płoni, Kanału Młyńskiego, Strumienia Nieborowskiego, Kanału Ostrawica, rzeki Bielicy, Gowienicy Miedwiańskiej, Rowu Kunowskiego oraz wody jezior Miedwie, Płonno, Żelewo, Zaborsko (koło m. Kołbacz), Zaborsko (koło m. Zaborsko), Płoń, Będgoszcz i Piaseczno. (Plik 5)

Za wody podziemne wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych uznano wody podziemne na obszarze górnej części zlewni rzeki Płoni o powierzchni
61 km² i środkowej części zlewni rzeki Płoni o powierzchni 532,1 km². (Plik 6.)

Dla określonych wód podziemnych i powierzchniowych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych, wyznacza się obszar spływu do tych wód, jako obszar szczególnie narażony, z którego odpływ azotu ze źródeł rolniczych do tych wód należy ograniczyć (w skrócie OSN).

Plik 5. - Wykaz wód powierzchniowych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych

Plik 6. - Wykaz wód podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych

5. Wykaz wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków oraz umożliwiających migrację ryb

Wykaz identyfikuje wody powierzchniowe, które powinny spełnić wymagania jakości określone w Dyrektywie 2006/44/WE w sprawie jakości wód słodkich wymagających ochrony lub poprawy w celu zachowania życia ryb, przetransponowanej do prawa polskiego przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455).

Wykaz wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb oraz umożliwiających migrację ryb sporządzono z uwzględnieniem przydatności wód do bytowania w nich gatunków, zaliczonych do umownych grup ryb „karpiowatych” lub „łososiowatych”.
Nie opracowano „Wykazu wód przeznaczonych do bytowania skorupiaków i mięczaków
lub innych organizmów w warunkach naturalnych” z powodu braku odpowiednich wód.

Jako podstawowe kryteria do wyznaczenia wód, które zostały zawarte w wykazie wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb oraz umożliwiających migrację ryb, przyjęto spełnienie następujących wartości:

- rzeki, kanały i inne cieki o pow. zlewni elementarnej > 50 km² (kryterium wielkości zlewni) lub o średnim odpływie z wielolecia > 0,25 m³/s (kryterium hydrologiczne),

- jeziora i sztuczne zbiorniki wodne o powierzchni większej od 50 ha.

Następnie tak wyznaczone części wód analizowano pod kątem: występujących w nich gatunków ryb lub potencjalnej przydatności do bytowania w nich gatunków zaliczonych
do grup ryb „karpiowatych” lub „łososiowatych”, jakości wód w zbiornikach,
oraz istniejących budowli hydrotechnicznych i związanej z tym drożności rzek.

Wykaz zawiera 189 pozycji, z czego 95 zaliczono do wód przeznaczonych do bytowania
ryb „łososiowatych”, a pozostałe, czyli 94 zaliczono do wód przeznaczonych do bytowania ryb „karpiowatych”. (Plik 7. - Wykaz wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków oraz umożliwiających migrację ryb).

Wśród tych 189 pozycji najwięcej jest jezior – 94, nieco mniej, bo 89 różnego rodzaju cieków naturalnych, 4 sztuczne zbiorniki wodne oraz 2 kanały.

Ochrona i poprawa środowiska wymaga podjęcia określonych działań chroniących
przed zanieczyszczeniem wód, w których mogą żyć ryby. Zarówno z ekologicznego,
jak i z ekonomicznego punktu widzenia niezbędna jest ochrona populacji ryb przed różnymi szkodliwymi skutkami wprowadzania substancji zanieczyszczających do wód. Skutki te to
w szczególności redukcja populacji ryb określonych gatunków a nawet w pewnych przypadkach, zanikanie szeregu tych gatunków.